મુંબઈ:
ભારતીય શેરબજારમાં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII – Foreign Institutional Investors) ની અવિરત વેચવાલીને લઈને એક ચોંકાવનારો આંકડાકીય અહેવાલ સામે આવ્યો છે. છેલ્લા ૨૪ મહિના (બે વર્ષ) ના સમયગાળા દરમિયાન વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય ઇક્વિટી બજારમાંથી અધધ… રૂ. ૩.૮૪ લાખ કરોડ જેટલી જંગી રકમ પાછી ખેંચી લીધી છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક તણાવ, ઊંચા વ્યાજદર અને ડોલરની મજબૂતી વચ્ચે FII દ્વારા મોટા પાયે આક્રમક વેચવાલી કરવામાં આવી હોવા છતાં, ભારતીય બજારે અભૂતપૂર્વ પ્રતિકાર શક્તિ દર્શાવી છે.
FII ની આટલી મોટી વેચવાલી પાછળના મુખ્ય કારણો:
- યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ અને મજબૂત ડોલર: અમેરિકામાં ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરો ઊંચા રખાતાં અને યુએસ ટ્રેઝરી બોન્ડનું વળતર આકર્ષક બનતાં વૈશ્વિક ફંડો ઊભરતા બજારોમાંથી નાણાં ખેંચીને અમેરિકન ડેટ માર્કેટ તરફ વળ્યા છે.
- મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ અને ક્રૂડ ઓઈલનો ભડકો: ઈરાન અને મિડલ ઈસ્ટમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષને પગલે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઊંચા રહેતાં ભારત જેવા આયાતકાર દેશોની કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ અને ફુગાવા અંગે વિદેશી રોકાણકારો સાવચેત બન્યા છે.
- ચાઈનીઝ માર્કેટ તરફ ફાળવણી: ચીનની સરકારે તાજેતરમાં જાહેર કરેલા મોટા આર્થિક સ્ટીમ્યુલસ પેકેજના કારણે કેટલાક વૈશ્વિક ફંડોએ ભારતમાંથી નફો બુક કરીને પ્રમાણમાં સસ્તા મળતા ચાઈનીઝ શેરોમાં નાણાં રોક્યા છે.
સ્થાનિક રોકાણકારો (DII) અને SIP બન્યા બજારના રક્ષક
સામાન્ય રીતે ભૂતકાળમાં જ્યારે પણ FII આટલા મોટા પાયે વેચવાલી કરતા ત્યારે ભારતીય શેરબજારમાં મોટા કડાકા બોલી જતા હતા. જોકે, છેલ્લા બે વર્ષમાં ભારતીય નાણાકીય સંસ્થાઓ (DII – Domestic Institutional Investors) અને દેશના સામાન્ય રિટેલ રોકાણકારોએ આ સમગ્ર વેચવાલીને સફળતાપૂર્વક પચાવી પાડી છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં પ્રતિ માસ થઈ રહેલા રેકોર્ડબ્રેક SIP (સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન) પ્રવાહ અને સ્થાનિક પેન્શન-વીમા ફંડોની ખરીદીના કારણે બજાર મોટા ક્રેશમાંથી ઊગરી ગયું છે અને જમીની મજબૂતી જાળવી રાખી છે.
આગામી સમયમાં શું સ્થિતિ રહેશે?
માર્કેટ એક્સપર્ટોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે જ્યારે વ્યાજદરમાં ઘટાડાનો સિલસિલો વેગ પકડશે અને ભૂ-રાજકીય સંકટ હળવું થશે, ત્યારે વિદેશી રોકાણકારો ફરીથી ભારત તરફ વળશે. ભારતનો જીડીપી ગ્રોથ રેટ વિશ્વના મોટા અર્થતંત્રોમાં સૌથી ઝડપી હોવાથી લાંબા ગાળે FII માટે ભારતીય બજારની અવગણના કરવી શક્ય નથી.
