લંડન/વોશિંગ્ટન:
વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગો પૈકીના એક એવા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) માં સુરક્ષિત નેવિગેશન ફરી શરૂ કરવા માટે બ્રિટન અને અમેરિકાએ કમર કસી છે. બ્રિટિશ વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મર અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે થયેલી તાજેતરની વાતચીતમાં આ માર્ગને સુરક્ષિત કરવા માટે એક ‘પ્રેક્ટિકલ પ્લાન’ તૈયાર કરવા પર સહમતી સધાઈ છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ:
• સંયુક્ત વ્યૂહરચના: કીર સ્ટાર્મરે ખાતરી આપી છે કે યુકે અને યુએસ રાજદ્વારી અને સૈન્ય એમ બંને સ્તરે સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. આ યોજનામાં શિપિંગ લોજિસ્ટિક્સ અને સૈન્ય ક્ષમતાઓના ઉપયોગ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
• ગઠબંધનનું નિર્માણ: યુકે હાલમાં વિવિધ દેશોનું એક ગઠબંધન તૈયાર કરી રહ્યું છે જેથી આ વિસ્તારમાં વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર કોઈપણ અવરોધ વગર થઈ શકે.
• Ceasefire અને પડકારો: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલ યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) હજુ પણ ‘નાજુક’ સ્થિતિમાં છે. સ્ટાર્મરે ચેતવણી આપી છે કે જો આ દરિયાઈ માર્ગ જલ્દી ખોલવામાં નહીં આવે તો ઉર્જા અને ખાદ્ય ચીજોના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.
• ઈરાનનો પ્રસ્તાવ ફગાવ્યો: ઈરાને આ દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ કરવા માટે ટેક્સ (Toll) વસૂલવાનો જે સંકેત આપ્યો હતો, તેને બ્રિટિશ વડાપ્રધાને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યો છે અને કહ્યું છે કે આ માર્ગ ‘ટોલ-ફ્રી’ અને સુરક્ષિત હોવો જોઈએ.
શા માટે આ માર્ગ મહત્વનો છે?
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ એ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટેની મુખ્ય નસ સમાન છે. વિશ્વના કુલ તેલ અને ગેસ (LNG) ના આશરે 20% વેપાર આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગે થાય છે. અહીંના અવરોધોને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $100 ને પાર કરી ગયા છે.
સોર્સ (Source): The Cradle, AFP, અને Downing Street Press Release.
