મોરબી જિલ્લાના માળિયા તાલુકાના રાસંગપર ગામે વીજ કંપનીની કામગીરીને લઈને સર્જાયેલો વિવાદ માત્ર એક ગામ કે એક ખેતરનો મુદ્દો નથી, પરંતુ ખેડૂતોના જમીન અધિકાર, વહીવટી આદેશોના અમલીકરણ અને પ્રજાના પ્રતિનિધિત્વ અંગેના મોટા પ્રશ્નો ઉભા કરી રહ્યો છે.
ખેડૂતોના આક્ષેપ મુજબ વીજ કંપની દ્વારા જિલ્લા કલેક્ટરના 67 મીટરના હુકમનું પાલન કરવામાં આવ્યું નથી અને બળજબરીપૂર્વક ખેતરોમાં તાણિયા તથા વીજ માળખું ઉભું કરવામાં આવી રહ્યું છે. જો આ આક્ષેપો સાચા હોય તો તે માત્ર વહીવટી આદેશની અવગણના જ નહીં, પરંતુ ખેડૂતોના અધિકારોને પડકારતી સ્થિતિ ગણાય. બીજી તરફ, કંપની અને તંત્રનો પક્ષ પણ મહત્વનો છે, કારણ કે જાહેર ઉપયોગ માટેના વીજ પ્રોજેક્ટો વિકાસ માટે જરૂરી ગણાય છે. પરંતુ વિકાસ અને અધિકાર વચ્ચે સંતુલન જળવાઈ રહેવું એટલું જ આવશ્યક છે.ખેડૂત આગેવાન મહેશ રાજકોટિયાએ આપેલી 24 કલાકની ચીમકી દર્શાવે છે કે સ્થાનિક સ્તરે અસંતોષ હવે ખુલ્લા વિરોધમાં ફેરવાઈ રહ્યો છે. ખેડૂતોમાં એવી લાગણી મજબૂત બની રહી છે કે તેમની વાત સાંભળવા માટે કોઈ અસરકારક મંચ કે મજબૂત રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ ઉપલબ્ધ નથી. પરિણામે તેઓ પોતાનો અવાજ સીધો આંદોલનના સ્વરૂપે ઉઠાવવા મજબૂર બની રહ્યા છે.
આ સમગ્ર વિવાદમાં પોલીસની ભૂમિકા પણ ચર્ચાનો વિષય બની છે. ખેડૂતોનો આરોપ છે કે પોલીસનો ઉપયોગ કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા કરતાં કંપનીની કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વધુ થઈ રહ્યો છે. જોકે પોલીસનું કામ શાંતિ જાળવવાનું હોય છે, પરંતુ જો પ્રજામાં નિષ્પક્ષતા અંગે શંકા જન્મે તો વિશ્વાસનો સંકટ ઊભો થાય છે.મોરબી જિલ્લો કૃષિ અને ઉદ્યોગ બંને ક્ષેત્રે મહત્વ ધરાવે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિવિધ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટો માટે જમીન સંપાદન અને વીજ લાઇન જેવા મુદ્દાઓ પર ખેડૂતો અને તંત્ર વચ્ચે મતભેદો સર્જાતા રહ્યા છે. આવા સંજોગોમાં ખેડૂતોની રજૂઆતોને ગંભીરતાથી સાંભળીને પારદર્શક ચર્ચા થવી જરૂરી બને છે.પ્રજાના પ્રતિનિધિઓની ભૂમિકા અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. ખેડૂતોનું માનવું છે કે જ્યારે તેમની ખેતીવાડી અને જીવનનિર્વાહ સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નો ઉભા થાય છે ત્યારે ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ વધુ સક્રિય અને દૃઢતાપૂર્વક તેમની વચ્ચે જોવા મળવા જોઈએ. ખેડૂતોના હિતની લડત માત્ર ચૂંટણીના વચનો સુધી મર્યાદિત ન રહેવી જોઈએ, પરંતુ વાસ્તવિક મુશ્કેલીઓમાં પણ પ્રતિબિંબિત થવી જોઈએ.
રાસંગપરનો વિવાદ અંતે એક મૂળભૂત પ્રશ્ન પૂછે છે—શું વિકાસના નામે ખેડૂતોની સંમતિ અને હિતોને અવગણી શકાય? જો કલેક્ટરના આદેશોનું પાલન થયું હોય તો તેની પારદર્શક માહિતી જાહેર થવી જોઈએ અને જો ભંગ થયો હોય તો જવાબદારી પણ નક્કી થવી જોઈએ. કારણ કે ખેડૂત માટે જમીન માત્ર સંપત્તિ નથી, પરંતુ જીવન, રોજગાર અને ભવિષ્યનો આધાર છે.
આગામી દિવસોમાં તંત્ર, વીજ કંપની અને ખેડૂતો વચ્ચે સંવાદથી ઉકેલ આવે છે કે વિવાદ વધુ ઘેરો બને છે તેના પર સમગ્ર પંથકની નજર રહેશે.
