નિયમો સરળ બનાવવા અને કમ્પ્લાયન્સનો બોજ 50% સુધી ઘટાડવા સેબીએ કન્સલ્ટેશન પેપર જાહેર કર્યું; 13 જુલાઈ 2026 સુધી લોકો આપી શકશે મંતવ્યો.
મુંબઈ:
દેશના કેપિટલ માર્કેટ રેગ્યુલેટર SEBI (સેક્યુરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા) એ શેરબજારમાં ‘ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ’ (Ease of Doing Business) ને પ્રોત્સાહન આપવા અને બજારના નિયમોને વધુ આધુનિક બનાવવા માટે એક અત્યંત મહત્વનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. સેબીએ સ્ટોક એક્સચેન્જ, ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશન અને કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્ઝ એક્સચેન્જના રેગ્યુલેટરી ફ્રેમવર્કમાં મોટા ફેરફારો કરવા માટે એક નવું કન્સલ્ટેશન પેપર જાહેર કર્યું છે.
આ પ્રસ્તાવમાં સૌથી મોટો અને મહત્વનો ફેરફાર રીટેલ રોકાણકારો (Retail Investors) માટે ડાયરેક્ટ માર્કેટ એક્સેસ (DMA) આપવા અંગેનો છે.
શું છે ડાયરેક્ટ માર્કેટ એક્સેસ (DMA)?
અત્યાર સુધી ડાયરેક્ટ માર્કેટ એક્સેસ (DMA) ની સુવિધા માત્ર મોટા સંસ્થાકીય રોકાણકારો (Institutional Investors) જેમ કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) માટે જ ઉપલબ્ધ હતી. આ સુવિધા દ્વારા રોકાણકારો બ્રોકરના મેન્યુઅલ હસ્તક્ષેપ વગર સીધા જ એક્સચેન્જના ટ્રેડિંગ સિસ્ટમમાં પોતાના ઓર્ડર પ્લેસ કરી શકે છે. હવે સેબી આ સુવિધાનો વ્યાપ વધારીને સામાન્ય રીટેલ ટ્રેડર્સ અને રોકાણકારો સુધી પહોંચાડવા માંગે છે, જેનાથી ટ્રેડિંગ વધુ ફાસ્ટ થશે અને ટ્રેડ એક્ઝિક્યુશન પર રોકાણકારોનો કંટ્રોલ વધશે.
કમ્પ્લાયન્સનો બોજ 50% સુધી ઘટશે
સેબીના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યાર સુધી સ્ટોક એક્સચેન્જો માટેના માસ્ટર સર્ક્યુલર ખૂબ જ જટિલ અને લાંબા હતા. આ નવા સુધારા અંતર્ગત બિનજરૂરી અને જૂના નિયમોને હટાવી દેવામાં આવશે, જેનાથી એક્સચેન્જો માટેના માસ્ટર સર્ક્યુલરનું કદ લગભગ 50 ટકા જેટલું ઘટી જશે. આ ઉપરાંત, સેબીમાં સબમિટ કરવા પડતા રિપોર્ટ્સની સંખ્યામાં પણ ઘટાડો કરવામાં આવશે.
અન્ય મહત્વના પ્રસ્તાવો:
- સિંગલ વિન્ડો રજીસ્ટ્રેશન: સ્માર્ટ ઓર્ડર રૂટિંગ (SOR) ની સુવિધા આપતા બ્રોકર્સ માટે સિંગલ-વિન્ડો રજીસ્ટ્રેશન ફ્રેમવર્ક શરૂ કરાશે.
- નિયમોનું એકીકરણ: ઇક્વિટી અને કોમોડિટી માર્કેટ માટેના નિયમો અલગ રાખવાને બદલે એક જ સંયુક્ત માસ્ટર સર્ક્યુલર બનાવવામાં આવશે.
- ઇન્વેસ્ટર પ્રોટેક્શન ફંડ: ઇક્વિટી અને કોમોડિટી સેગમેન્ટના ઇન્વેસ્ટર પ્રોટેક્શન ફંડ (IPF) ને મર્જ કરવાની પણ દરખાસ્ત છે.
- ટેક્નોલોજી અને ઓડિટ: માર્કેટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્સ્ટિટ્યુશન્સ (MIIs) માટે સિસ્ટમ અને નેટવર્ક ઓડિટ ફ્રેમવર્કની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
સેબીએ આ તમામ પ્રસ્તાવો પર માર્કેટના નિષ્ણાતો અને સામાન્ય લોકો પાસેથી 13 જુલાઈ 2026 સુધીમાં સજેશન અને મંતવ્યો મંગાવ્યા છે. પબ્લિક ફીડબેક લીધા બાદ જ આ નવો નિયમ આખરી રીતે લાગુ કરવામાં આવશે. શેરબજારના નિષ્ણાતોના મતે, જો આ નિયમો લાગુ થશે તો ખાસ કરીને રીટેલ એલ્ગો ટ્રેડર્સ અને સક્રિય ટ્રેડર્સ માટે બજારમાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવો વધુ સરળ અને પારદર્શક બનશે.
