ગાંધીનગર
દિવાળીના તહેવારો નજીક આવી રહ્યા છે ત્યારે ગુજરાત પોલીસ બેડામાં આંતરિક બદલીઓ અને પોસ્ટિંગને લઈને ભારે ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓ અને મહાનગરોમાં વર્ષોથી એક જ પોલીસ મથકે કે એક જ ક્રીમી શાખામાં અડ્ડો જમાવીને બેઠેલા કોન્સ્ટેબલ, હેડ કોન્સ્ટેબલ, જમાદાર તેમજ PSI અને PI કક્ષાના અધિકારીઓની બદલીને લઈને સચિવાલયથી લઈને જિલ્લા પોલીસ વડાની કચેરીઓ સુધી ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે. ખાસ કરીને ક્રાઈમ બ્રાન્ચ, એલસીબી (LCB), એસઓજી (SOG) અને પોલીસ સ્ટેશનોના ડી-સ્ટાફ જેવી સંવેદનશીલ બ્રાન્ચોમાં લાંબા સમયથી ફરજ બજાવતા સ્ટાફના રોટેશનનો મુદ્દો સૌથી વધુ ચર્ચામાં છે.
પોલીસ મેન્યુઅલના નિયમો અને રોટેશનની આવશ્યકતા
ગુજરાત પોલીસ મેન્યુઅલ અને બોમ્બે પોલીસ એક્ટની જોગવાઈઓ મુજબ કોઈ પણ કર્મચારીને સતત એક જ સ્થળે કે એક જ શાખામાં લાંબા સમય સુધી નિયુક્ત ન રાખવા સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા છે. એક જગ્યાએથી બદલી થયા બાદ પુનઃ તે જ સ્થાને પોસ્ટિંગ આપતાં પહેલાં યોગ્ય કૂલિંગ પિરિયડ (સમયગાળો) રાખવો અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે. વહીવટી નિષ્ણાતોના મતે, લાંબા સમય સુધી એક જ સ્થળે રહેવાથી સ્થાનિક સ્તરે અનિચ્છનીય હિતો અને નેક્સસ બંધાઈ જવાની સંભાવના રહે છે, જેના કારણે ગુનાખોરી નિયંત્રણ અને તપાસની નિષ્પક્ષતા પર વિપરીત અસર પડે છે. તાજેતરમાં ગુજરાત હાઇકોર્ટે પણ પોલીસ બદલી સત્તાઓ અને નિયમો અંગે મહત્વપૂર્ણ અવલોકનો કર્યા હતા.
‘લાગવગ કે નિયમ?’ વહીવટી પારદર્શિતા સામે સવાલ
પોલીસ વિભાગમાં બદલીઓની મોસમ આવતાની સાથે જ ‘કોની ભલામણ કે ગોઠવણ ચાલશે?’ તેવી ચર્ચાઓ સામાન્ય બની જતી હોય છે. જોકે, વહીવટી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બદલીને કોઈને ‘સજા’ આપવાના સાધન તરીકે વાપરવાને બદલે ‘રાઈટ મેન એટ ધ રાઈટ પ્લેસ’ના સિદ્ધાંત પર અમલ થવો જોઈએ. યોગ્ય અને કાબેલ અધિકારી-કર્મચારીઓને તક મળે અને સુસ્ત વહીવટમાં નવો પ્રાણ ફૂંકાય તે માટે નિયમિત રોટેશન અત્યંત જરૂરી છે.
જનવિશ્વાસ મજબૂત કરવા સુધારા જરૂરી
પોલીસ પ્રજાનો રક્ષક છે અને કાયદો-વ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ છે. સામાન્ય નાગરિકોમાં પોલીસ પ્રત્યેનો વિશ્વાસ ત્યારે જ અકબંધ રહે જ્યારે પોલીસ તંત્રનું સંચાલન કોઈ રાજકીય કે અંગત લાગવગ વિના, માત્ર ને માત્ર નિયમો, પારદર્શિતા અને જાહેરહિતના ધોરણે થાય. દિવાળી પૂર્વે જો રાજ્યકક્ષાએ વ્યાપક સમીક્ષા કરીને નિયમબદ્ધ બદલીઓ હાથ ધરવામાં આવે તો પોલીસિંગની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળી શકે છે
