હળવદ:
દેશ અને રાજ્યમાં રાસાયણિક ખાતરો મુક્ત પ્રાકૃતિક કૃષિ અપનાવવા માટે સરકાર અને શાસક પક્ષ તરફથી સતત ઝુંબેશ ચલાવવામાં આવી રહી છે. જોકે, આ સંદેશ માત્ર મંચ અને ભાષણો પૂરતો સીમિત ન રહેતાં ખેડૂતોના ખેતર અને તેમના ખિસ્સા સુધી પહોંચે તે સૌથી મોટો પ્રશ્ન છે. આ દરમિયાન મોરબી જિલ્લા ભાજપ કિસાન મોરચા દ્વારા હળવદ તાલુકાના રાતાભેર ગામે ‘મન કી બાત, પ્રાકૃતિક ખેતી કે સાથે’ અંતર્ગત વિશેષ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. વલ્લભભાઈની વાડી ખાતે યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં રાજકીય દિગ્ગજો અને ખેડૂતો વચ્ચે પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા મુદ્દે મંથન થયું હતું.
દિગ્ગજ આગેવાનોની ઉપસ્થિતિ: મંચ સજાયો પણ પડકારો યથાવત
કાર્યક્રમમાં પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી તથા પ્રદેશ સંગઠનના કોષાધ્યક્ષ મોહનભાઈ કુંડારિયા, ધારાસભ્ય પ્રકાશભાઈ વરમોરા, મોરબી જિલ્લા ભાજપ મહામંત્રી તપનભાઈ દવે તેમજ અરવિંદભાઈ, કિસાન મોરચાના પ્રદેશ ઉપપ્રમુખ અને જિલ્લા પ્રભારી રાણશીભાઈ ગઢવી તથા જિલ્લા પ્રમુખ ગણપતસિંહ ઝાલા સહિતના પદાધિકારીઓ અને સ્થાનિક પંચાયત પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. મંચ પરથી નેતાઓએ ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતીના ફાયદાઓ અને ‘મન કી બાત’ના વિચારો પર ભાર મૂક્યો હતો.
માત્ર જાગૃતિ નહીં, પ્રાયોગિક સહાય અને માર્કેટિંગ ચેઈન જરૂરી
કૃષિ નિષ્ણાતો અને પ્રગતિશીલ ખેડૂતોનું માનવું છે કે ખેડૂત માટે પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવી એ માત્ર વિચારધારાનો વિષય નથી, પરંતુ આજીવિકાનો પ્રશ્ન છે. ખેતી પદ્ધતિ બદલતાં જમીનની ફળદ્રુપતા સુધરશે પરંતુ શરૂઆતના ૨ થી ૩ વર્ષમાં ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થાય તો તેની ભરપાઈ કોણ કરશે? પાક તૈયાર થયા પછી તેને વેચવા માટે સ્પેશિયલ માર્કેટ યાર્ડ, ઓર્ગેનિક પ્રમાણીકરણ અને રાસાયણિક પાક કરતાં દોઢા કે બમણા ભાવ મળવાની કોઈ ચોક્કસ સરકારી ગેરંટી મળશે કે કેમ? આ એવા પાયાના પ્રશ્નો છે જેના જવાબ વિના માત્ર મંચ પરથી અપાતો સંદેશો કાગળ પર જ રહી જાય છે.
ખેડૂતો તરફથી ઉઠેલા ૫ સીધા સવાલો: ૧. પ્રાયોગિક માર્ગદર્શન: કાર્યક્રમ પૂર્ણ થયા બાદ ખેડૂતોને તેમના ખેતર પર આવીને દેશી દવાઓ અને જીવામૃત બનાવવાની પ્રાયોગિક તાલીમ કોણ આપશે?
૨. ઉપજ અને ખર્ચનો તાળમેળ: પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાથી વાસ્તવિક ઉત્પાદન ખર્ચ કેટલો ઘટશે અને ઉપજમાં કેવો ફેરફાર થશે?
૩. ચોક્કસ બજાર વ્યવસ્થા: રાસાયણિક ઉત્પાદનો વચ્ચે પ્રાકૃતિક પેદાશોને અલગ બજાર અને પ્રીમિયમ ભાવ કેવી રીતે ઉપલબ્ધ કરાવાશે?
૪. નાના ખેડૂતોનું સંકટ: શરૂઆતના પરિવર્તનના કટોકટીભર્યા સમયગાળામાં સીમાંત અને નાના ખેડૂતોના આર્થિક જોખમને સંભાળવા સરકાર કઈ સહાય આપશે?
૫. મોનિટરિંગ: એક વર્ષ બાદ આ કાર્યક્રમમાંથી કેટલા ખેડૂતોએ વાસ્તવિક પદ્ધતિ બદલી તેનું મૂલ્યાંકન કરવા કોઈ તંત્ર રચાયું છે?
રાતાભેરની વાડીમાં નેતાઓ અને ખેડૂતોની હાજરીથી એક મંચ જરૂર ઊભો થયો છે, પરંતુ ખેડૂત માટે સાચું પ્રમાણપત્ર રાજકીય નિવેદન નહીં પણ ખેતરમાં લહેરાતો પાક અને સિઝનના અંતે ઘરમાં બચતી ચોખ્ખી આવક છે
