જામનગર:
ગુજરાતના નગરો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં બાળકો અને સામાન્ય નાગરિકોના રોજિંદા આહારનો મુખ્ય હિસ્સો ગણાતા દૂધમાં ભેળસેળનું મોટું નેટવર્ક સામે આવ્યું છે. જામનગર જિલ્લાના કાલાવડ પંથકમાં ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી ઓચિંતી ચકાસણી દરમિયાન દૂધના છ જેટલા નમૂનાઓ લેબોરેટરી તપાસ બાદ ‘સબ-સ્ટાન્ડર્ડ’ (હલકી ગુણવત્તાવાળા અને બિનઆરોગ્યપ્રદ) જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. પ્રાથમિક રિપોર્ટમાં દૂધમાં મિલ્ક પાવડર ઉપરાંત ફોરેન ફેટ (બહારની શંકાસ્પદ ચરબી) અને વનસ્પતિ તેલની ભેળસેળ હોવાનો પર્દાફાશ થયો છે.
FSSAI એક્ટ હેઠળ 6 વેપારીઓ સામે કાર્યવાહી, 7 હોસ્ટેલોને નોટિસ
આ ગંભીર બેદરકારી અને નફાખોરી બદલ ફૂડ વિભાગે દૂધના ઉત્પાદન અને વેચાણ સાથે સંકળાયેલા ૬ લોકો સામે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ (FSSAI Act, 2006) હેઠળ કાયદેસરની કડક કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. આ ઉપરાંત, જ્યાં સેંકડો વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે અને ભોજન લે છે તેવા ૧૨ જેટલા છાત્રાલયો અને હોસ્ટેલના રસોડાની સઘન તપાસ કરવામાં આવી હતી, જે પૈકી નિયમોનું પાલન ન કરનારા ૭ હોસ્ટેલ સંચાલકોને વહીવટી તંત્ર દ્વારા કડક નોટિસ ફટકારવામાં આવી છે.
માત્ર કાગળ પરની કાર્યવાહી નહીં, સતત મોનિટરિંગ જરૂરી
દૂધ જેવી રોજિંદી અને બાળકોના શારીરિક વિકાસ સાથે સીધી જોડાયેલી વસ્તુમાં જ્યારે આવા કેમિકલ અને અખાધ્ય ચરબીના અંશો મળે છે ત્યારે તે સીધા જનઆરોગ્ય માટે ગંભીર ખતરો ઊભો કરે છે. માત્ર એકાદ દિવસ સરપ્રાઇઝ ચેકિંગ કરીને સંતોષ માની લેવાને બદલે તેને કાયમી અને પરિણામલક્ષી અભિયાન બનાવવાની તાતી જરૂર છે. જ્યાં સુધી ભેળસેળ કરનારા તત્વોમાં કાયદાનો ડર અને ભારે આર્થિક કે કાનૂની સજાનો ભય ઊભો નહીં થાય ત્યાં સુધી આ નફાખોરી સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થઈ શકશે નહીં.
હોસ્ટેલ, શાળાઓ અને આંગણવાડીઓમાં નિયમિત સેમ્પલિંગ અનિવાર્ય
જનઆરોગ્યના રક્ષણ માટે છાત્રાલયો, હોસ્ટેલ, સરકારી શાળાઓ, આંગણવાડીઓ, હોસ્પિટલો અને કેન્ટીનો જેવા સ્થળોએ જ્યાં મોટા પાયે દૂધ અને ખાદ્યસામગ્રીનો ઉપયોગ થાય છે, ત્યાં સમયાંતરે અચાનક અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી ટેસ્ટિંગ થવું જોઈએ. આ ઉપરાંત લીધેલા નમૂનાઓના પરિણામો અને તેના આધારે કરાયેલી દંડાત્મક કાર્યવાહીની વિગતો પણ પ્રજા સમક્ષ પારદર્શક રીતે જાહેર કરવી જોઈએ. ખાદ્ય સુરક્ષા માત્ર સરકારી વિભાગ પૂરતી સીમિત ન રહેતાં સમગ્ર સમાજના સ્વાસ્થ્યની રક્ષા માટે એક મજબૂત કવચ બને તે સમયની માગ છે.
